จะเป็นสงขลา Native ไม่ได้! หากไม่เคยเห็น "เหรียญอีแปะสงขลา"
09/10/2569
1
795341845_1400767762234496_6853546317877614530_n.jpg

รู้ไหมคะว่า ในอดีตเมืองสงขลาของเรามีความพิเศษมาก ๆ ถึงขนาดได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตจากพระเจ้าแผ่นดินให้เจ้าเมืองสามารถสร้างเงินปลีกออกใช้เองได้!

เงินที่ว่านี้ก็คือ “เงินอีแปะ” เงินตราท้องถิ่นที่หัวเมืองห่างไกล เช่น สงขลา และอีกหลายเมืองในภาคใต้ผลิตขึ้นได้เอง โดยนำแร่ดีบุก ซึ่งเป็นโลหะที่มีค่าและมีมากในท้องถิ่นมาผสมตะกั่ว หล่อเป็นเงินปลีกย่อยเพื่อใช้จ่ายภายในเหมืองแร่และในชีวิตประจำวันแทนหอยเบี้ย ชาวเมืองสงขลาจึงเรียกเหรียญอีแปะนี้ว่า “เบี้ย” หรือ“เบี้ยตะกั่ว” บ้างเรียกว่า “อัฐดีบุก”

🔍 มาส่องความน่าสนใจของเหรียญอีแปะสงขลากันค่ะ:
• ลักษณะเด่น: เป็นเหรียญกลมและมีรูตรงกลาง เส้นผ่านศูนย์กลาง 30-37 มิลลิเมตร
• ด้านหน้า: มีอักษรไทยคำว่า “สงขลา” และมีอักษรอาหรับ อ่านว่า “เนกกรีซิงกอร่า” ซึ่งแปลว่า นครสงขลา
• ด้านหลัง: มีอักษรจีน อ่านว่า “ซั่งเซี่ยทงป้อ” แปลว่า “อีแปะเมืองสงขลา”
• การใช้อักษร 3 ภาษาบนเหรียญ ทั้งไทย จีน และภาษายาวี บ่งบอกถึงการอยู่ร่วมกันของผู้คนในเมืองสงขลา ที่มีความหลากหลาย เรียกว่า “พหุวัฒนธรรม” มาอย่างยาวนาน
• กรรมวิธีการผลิตด้วยไอเดียสุดล้ำในอดีต: ต้องนำแร่ดีบุกผสมตะกั่วเทลงแม่พิมพ์หิน หรือโลหะที่แกะแบบเป็นรูปคล้ายต้นไม้ (แต่ละกิ่งแกะเป็นรูปเหรียญอีแปะ) เพื่อให้สามารถผลิตได้ครั้งละหลาย ๆ เหรียญในคราวเดียว
💡 เกร็ดประวัติศาสตร์: ชาวจีนเข้ามาติดต่อค้าขายกับดินแดนในภาคใต้ของไทย และนำเงินอีแปะเข้ามาใช้แลกเปลี่ยนตั้งแต่สมัยราชวงศ์ถัง และต่อมาในสมัยรัตนโกสินทร์ ชาวจีนได้เข้ามาตั้งถิ่นฐานและมีบทบาทสำคัญในสงขลาหลายด้าน ทั้งด้านการเมือง การปกครอง และเศรษฐกิจ
การผลิตเหรียญอีแปะเกิดขึ้นเนื่องจากความเจริญทางเศรษฐกิจ จึงมีความต้องการใช้เงินปลีกย่อยในเหมืองแร่และในเมืองสงขลาอย่างคึกคัก ประกอบกับเงินตราของรัฐยังกระจายไม่ทั่วถึงทุกภูมิภาค ทำให้ราษฎรต้องใช้เงินอีแปะนี้ทดแทน แต่หากต้องการจะชำระภาษีอากรให้กับพระคลัง จะต้องนำเหรียญอีแปะไปแลกเปลี่ยนเป็นเงินตราของรัฐก่อน จึงจะสามารถนำไปชำระภาษีอากรได้ค่ะ ทั้งอากรรังนก อากรดีบุก และภาษีฝิ่น
ถ้าอยากเป็นชาวสงขลา Native ตัวจริง ลองแวะมาชมเหรียญอีแปะสงขลา รวมถึงเงินตราสำคัญอื่น ๆ ของภาคใต้ ได้ที่ พิพิธภัณฑ์ธนารักษ์ จังหวัดสงขลา กันนะคะ! หรือใครมีเหรียญอีแปะสงขลาที่อยากจะอวด อยากจะขิง ก็ถ่ายภาพเหรียญอีแปะของคุณ พร้อมบอกเล่าเรื่องราว แล้วโพสต์ในคอมเม้นท์ได้เลย เรื่องราวของใครน่าสนใจ เรามีของที่ระลึกเกี่ยวกับ “เหรียญอีแปะสงขลา” แจกให้ด้วยนะคะ ภายในเดือนตุลาคมนี้เท่านั้น

#เหรียญอีแปะสงขลา #ประวัติศาสตร์สงขลา

#เงินตราโบราณ #เรื่องเล่าเมืองสงขลา

#เที่ยวสงขลา #พิพิธภัณฑ์ธนารักษ์จังหวัดสงขลา

#กองส่งเสริมและพัฒนาทรัพย์สินมีค่าของรัฐ

อ้างอิง

ชัยวุฒิ พิยะกูล.(๒๕๕๔). เงินตราภาคใต้: พัฒนาการและวัฒนธรรมการใช้. สถาบันทักษิณคดีศึกษา.

ธีระ จันทิปะ.(ม.ป.ป.) อีแปะสงขลา เงินตราแห่งหัวเมืองปักษ์ใต้.สืบค้นจาก.

https://www.naamchoop.com/know_detail.php?know_id=115&know_name=%E0%B8%AD%E0%B8%B5%E0%B9%81%E0%B8%9B%E0%B8%B0%E0%B8%AA%E0%B8%87%E0%B8%82%E0%B8%A5%E0%B8%B2%20%E0%B9%80%E0%B8%87%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B9%81%E0%B8%AB%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%B1%E0%B8%A7%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%9B%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%A9%E0%B9%8C%E0%B9%83%E0%B8%95%E0%B9%89

มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา. ประวัติศาสตร์บอกเล่าสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2. วิทยานิพนธ์. (ม.ป.ป.) (เอกสารอัดสำเนา)

OpenAI. Google. (2026). (Gemini 1.5) [Large language model].

author image
Admin
พิพิธภัณฑ์ธนารักษ์ จังหวัดสงขลา