จะเป็นสงขลา Native ไม่ได้! หากไม่เคยเห็น "เหรียญอีแปะสงขลา"
09/10/2569
1
รู้ไหมคะว่า ในอดีตเมืองสงขลาของเรามีความพิเศษมาก ๆ ถึงขนาดได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตจากพระเจ้าแผ่นดินให้เจ้าเมืองสามารถสร้างเงินปลีกออกใช้เองได้!
เงินที่ว่านี้ก็คือ “เงินอีแปะ” เงินตราท้องถิ่นที่หัวเมืองห่างไกล เช่น สงขลา และอีกหลายเมืองในภาคใต้ผลิตขึ้นได้เอง โดยนำแร่ดีบุก ซึ่งเป็นโลหะที่มีค่าและมีมากในท้องถิ่นมาผสมตะกั่ว หล่อเป็นเงินปลีกย่อยเพื่อใช้จ่ายภายในเหมืองแร่และในชีวิตประจำวันแทนหอยเบี้ย ชาวเมืองสงขลาจึงเรียกเหรียญอีแปะนี้ว่า “เบี้ย” หรือ“เบี้ยตะกั่ว” บ้างเรียกว่า “อัฐดีบุก”
• ลักษณะเด่น: เป็นเหรียญกลมและมีรูตรงกลาง เส้นผ่านศูนย์กลาง 30-37 มิลลิเมตร
• ด้านหน้า: มีอักษรไทยคำว่า “สงขลา” และมีอักษรอาหรับ อ่านว่า “เนกกรีซิงกอร่า” ซึ่งแปลว่า นครสงขลา
• ด้านหลัง: มีอักษรจีน อ่านว่า “ซั่งเซี่ยทงป้อ” แปลว่า “อีแปะเมืองสงขลา”
• การใช้อักษร 3 ภาษาบนเหรียญ ทั้งไทย จีน และภาษายาวี บ่งบอกถึงการอยู่ร่วมกันของผู้คนในเมืองสงขลา ที่มีความหลากหลาย เรียกว่า “พหุวัฒนธรรม” มาอย่างยาวนาน
• กรรมวิธีการผลิตด้วยไอเดียสุดล้ำในอดีต: ต้องนำแร่ดีบุกผสมตะกั่วเทลงแม่พิมพ์หิน หรือโลหะที่แกะแบบเป็นรูปคล้ายต้นไม้ (แต่ละกิ่งแกะเป็นรูปเหรียญอีแปะ) เพื่อให้สามารถผลิตได้ครั้งละหลาย ๆ เหรียญในคราวเดียว
การผลิตเหรียญอีแปะเกิดขึ้นเนื่องจากความเจริญทางเศรษฐกิจ จึงมีความต้องการใช้เงินปลีกย่อยในเหมืองแร่และในเมืองสงขลาอย่างคึกคัก ประกอบกับเงินตราของรัฐยังกระจายไม่ทั่วถึงทุกภูมิภาค ทำให้ราษฎรต้องใช้เงินอีแปะนี้ทดแทน แต่หากต้องการจะชำระภาษีอากรให้กับพระคลัง จะต้องนำเหรียญอีแปะไปแลกเปลี่ยนเป็นเงินตราของรัฐก่อน จึงจะสามารถนำไปชำระภาษีอากรได้ค่ะ ทั้งอากรรังนก อากรดีบุก และภาษีฝิ่น
ถ้าอยากเป็นชาวสงขลา Native ตัวจริง ลองแวะมาชมเหรียญอีแปะสงขลา รวมถึงเงินตราสำคัญอื่น ๆ ของภาคใต้ ได้ที่ พิพิธภัณฑ์ธนารักษ์ จังหวัดสงขลา กันนะคะ! หรือใครมีเหรียญอีแปะสงขลาที่อยากจะอวด อยากจะขิง ก็ถ่ายภาพเหรียญอีแปะของคุณ พร้อมบอกเล่าเรื่องราว แล้วโพสต์ในคอมเม้นท์ได้เลย เรื่องราวของใครน่าสนใจ เรามีของที่ระลึกเกี่ยวกับ “เหรียญอีแปะสงขลา” แจกให้ด้วยนะคะ ภายในเดือนตุลาคมนี้เท่านั้น
